Học để làm gì?

Trong phim 3 chàng ngốc (3 idiots) phiên bản Ấn Độ, có một cảnh mà mình rất thích, đó là khi nhân vật Rancho sau khi cố trình bày cho thầy hiệu trưởng về tình hình giáo dục và mục đích học tập của đa số sinh viên Ấn Độ hiện tại. Rancho đã chứng minh bằng cách cho thầy và các bạn tìm định nghĩa một từ trong vòng một phút. Kết quả cả lớp cắm cúi tìm và không ai tìm ra vì từ đó không tồn tại. Rancho đã hỏi (mình chỉ nhớ đại ý) cả lớp là “có ai lúc tìm câu trả lời với niềm vui thích là sẽ học được một cái gì đó mới hay chỉ vì mục đích muốn trở thành người thắng cuộc?”

Trả lời cho câu hỏi “học để làm gì?”. Mình luôn tự hỏi, có khi nào chúng ta vô tình bị cuốn vào cuộc đua kia. Nếu chỉ là học để nâng cao kiến thức, có cơ hội kiếm một công việc tốt hơn, kiếm được nhiều tiền hơn trong lĩnh vực chuyên môn của mình, vậy thì giả sử ta đã có rất nhiều tiền rồi (trúng vé số chẳng hạn), vậy thì ta có còn động lực để học không? Có bao nhiêu người sau khi có được nhiều tiền rồi sẽ tiếp tục làm công việc hiện tại?

Nhưng để tìm được niềm vui thích trong việc học một cái gì đó mới mẻ thực sự rất khó. Thời phổ thông, sinh viên, ta chỉ học khi áp lực kì thi gần đến. Có phải vì áp lực của việc học hay không mà mình nhớ là chưa từng gặp được cậu bạn nào mặt hớn hở khi nghe giảng hay khi đọc sách như cậu Rancho trong phim kia.

Giờ đây, khi đã đi làm, việc học (tự học) trở nên khó khăn hơn vì ta không còn áp lực kì thi. Mình luôn có cả “kho” những cuốn sách kinh điển mà mọi lập trình viên cần “phải” đọc, nhưng kết quả là đọc được chẳng bao nhiêu, tải về để đó, hoặc đọc được vài chục trang rồi bỏ. Mình cũng đăng ký những khóa học miễn phí hoặc với phí rất rẻ nhưng cũng chỉ học được vài bữa. Rõ ràng là mình đã không có đủ đam mê và nghị lực để duy trì việc tự học. Nhiều lúc cũng tự hỏi mình: “mình có thực sự thích công việc này không? Mình có muốn bản thân trở thành người xuất xuất trong lĩnh vực này không?”. Mặc dù câu trả lời chắc chắn là CÓ nhưng mình vẫn gặp nhiều nhiều khó khăn trong việc duy trì việc học.

Nhưng từ khi được làm việc, tiếp xúc với những người giỏi hơn, những người đã có những thành công nhất định, đọc được những chia sẻ trong blog khmt (cũ), đọc về thaidn, brad fitzpatrick hay huyen chip mình thì mình lại có động lực để học hơn rất nhiều và đã có niềm vui thích khi học được cái gì đó mới (cảm giác phấn khích khi tưởng tượng mình cũng có thể đạt được những thành tựu như họ nếu cố gắng)

Và mình đã đúc kết được là: ta thường bỏ cuộc bởi vì ta kì vọng quá nhiều vào bản thân, ta cứ tưởng học xong 1, 3 tháng, đọc được vài quyển sách là đã khá, đến khi kết quả không được như ý ta lại chán nản và dễ bỏ cuộc. Do đó, hãy bắt đầu, nhưng chậm thôi, quan trọng nhất là kiên trì và enjoy quá trình nhiều hơn. Mình đã áp dụng lời khuyên này trong việc đọc chạy bộ. Và hiện tại mình đang rất HAPPY khi thực hiện điều đó mỗi ngày.

Kết: mình nghĩ mục tiêu ta đi làm để kiếm tiền, tiếp tục học để bổ sung kiến thức, để giỏi hơn, kiếm được nhiều tiền hơn là mục tiêu hoàn toàn chính đáng, chẳng có gì phải xấu hổ khi thừa nhận điều đó cả. Nhưng sẽ thật tệ với chính bản thân mình nếu ta không tìm thấy được niềm vui thích trong công việc, trong việc học của chúng ta hằng ngày.

Bài hát nhạc phim mà mình rất thích nghe (mặc dù không hiểu gì, hehe): https://www.youtube.com/watch?v=IBr798ZSOx4

5 mức ngu dốt (The Five Orders of Ignorance)

Bài này mình viết lại từ bài dịch trên blog KHTM và sau khi đã tham khảo bài viết gốc. Nội dung tóm lượt về 5 mức độ của sự ngu dốt dưới cái nhìn của Phillip G. Armour trong quá trình phát triển phần mềm hay trong bất kỳ lĩnh vực nào. Các mức độ đó là:

  • 0OI (Zero Order Ignorance – Lack of Ignorance)– không dốt: ta đạt mức 0OI về một thứ gì đó tức là ta có hiểu biết (kiến thức) về nó và ta có thể chứng minh là ta biết. Ví dụ: mình biết nấu ăn 😀
  • 1OI (Lack of Knowledge)– thiếu kiến thức: ở mức độ này, ta biết đến khái niệm nhưng không hoàn toàn rõ ràng về nó. Hay nói cách khác là ta biết là ta không biết :D. Do đó, nếu quan tâm, ta chỉ cần bỏ thời gian đọc sách, nghiên cứu, hoặc hỏi thì có thể chuyển về mức độ 0OI
  • 2OI (Lack of Awareness)– thiếu nhận thức: ở mức này là ta sẽ không biết là ta không biết thứ gì đó. Hay nói cách khác là ta không biết có thứ đó tồn tại cho đến khi nghe người khác chia sẻ hoặc thông qua đọc sách báo, blog…
  • 3OI (Lack of Process) – thiếu quá trình: ở mức này thì ta thiếu một quá trình cụ thể để khám phá ra rằng ta đang không biết rằng ta đang không biết về điều gì đó. Ở mức 2OI thì ta biết cách để khám phá ra những thứ mình không biết đó là thông qua đọc sách, blog chuyên ngành hoặc nghe những chuyên gia chia sẻ kinh nghiệm nhưng ở mức 3OI chúng ta thậm chí không biết cần phải làm gì :))
  • 4OI (Meta Ignorance)– siêu dốt: ở mức này thì ta không biết gì về năm mức ngu dốt. Do đó, khi đọc đến đây thì các bạn đã vượt qua được mức 4OI, xin chúc mừng :))

Lúc đọc được bài này mình vừa cảm thấy thú vị lại vừa có động lực để học cái gì đó hơn. Mong các bạn cũng có cảm giác như vậy. HAPPY READING!

Đọc thêm:

https://www.researchgate.net/publication/27293624_The_Five_Orders_of_Ignorance